ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
อ่านข้อแรกอ่านข้อก่อนนี้อ่านข้อถัดไปอ่านข้อสุดท้าย
พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

[315] กสิณ 10 (แปลตามรูปศัพท์ว่า “ทั้งหมด” หรือ “ล้วน”; วัตถุอันจูงใจ, วัตถุสำหรับเพ่งเพื่อจูงจิตให้เป็นสมาธิ - Kasiṇa: meditation devices)
       ก. ภูตกสิณ 4 (กสิณคือมหาภูตรูป - Bhūta-kasiṇa: Element-Kasiṇa)
           1. ปฐวีกสิณ (กสิณคือดิน, กสิณที่ใช้ดินเป็นอารมณ์ - Paṭhavī-kasiṇa: the Earth Kasiṇa)
           2. อาโปกสิณ (กสิณคือน้ำ - Āpo-kasiṇa: the Water Kasiṇa)
           3. เตโชกสิณ (กสิณคือไฟ - Tejo-kasiṇa: the Fire Kasiṇa)
           4. วาโยกสิณ (กสิณคือลม - Vāyo-kasiṇa: the Air Kasiṇa: Wind Kasiṇa)
       ข. วรรณกสิณ 4 (กสิณคือสี - Vaṇṇa-kasiṇa: Colour Kasiṇa)
           5. นีลกสิณ (กสิณคือสีเขียวคราม - Nīla-kasiṇa: the Blue Kasiṇa)
           6. ปีตกสิณ (กสิณคือสีเหลือง - Pīta-kasiṇa: the Yellow Kasiṇa)
           7. โลหิตกสิณ (กสิณคือสีแดง - Lohita-kasiṇa: the Red Kasiṇa)
           8. โอทาตกสิณ (กสิณคือสีขาว - Odāta-kasiṇa: the White Kasiṇa)
       ค. กสิณอื่นๆ
           9. อาโลกกสิณ (กสิณคือแสงสว่าง - Āloka-kasiṇa: the Light Kasiṇa)
           10. อากาสกสิณ (กสิณคือที่ว่างเปล่า, ช่องว่าง - Ākāsa-kasiṇa: the Space Kasiṇa)

       กสิณที่มาในบาลี เช่น องฺ.ทสก. 24/25/48 (A.V.46) ไม่มี อาโลกกสิณ แต่มี วิญญาณกสิณ (กสิณคือวิญญาณ - Viññāṇa-kasiṇa: the Consciousness Kasiṇa) เป็นข้อที่ 10 และ อากาสกสิณ เป็นข้อที่ 9

Vism.118-169. วิสุทธิ. 1/150-217.


พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
http://84000.org/tipitaka/dic/d_item.php?i=315

อ่านข้อแรกอ่านข้อก่อนนี้อ่านข้อถัดไปอ่านข้อสุดท้าย

บันทึก ๙ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๗, ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๘ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจาก พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๗ พ.ศ. ๒๕๓๕, พิมพ์ครั้งที่ ๑๒ พ.ศ. ๒๕๔๖ พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔ หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]